އެމެރިކާގެ ކުރީގެ ރައީސް ބަރަކް އޮބާމާ ވިދާޅުވީ، އަސްކަރީ ގޮތުން ބާރުގަދަކަމަށް ބަރޯސާވުމުގެ ސަބަބުން އިސްރާއީލުން "އަހުލާގީ ހަމަ ދޫކޮށްލައިފި" ކަމަށާއި، ފަލަސްތީނުގެ 7 މިލިއަން މީހުން އެހެން ތަނަކަށް ނުދާނެކަން އެ ގައުމުގެ ސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.
އޮބާމާ މިހެން ވިދާޅުވީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ ބެލްފާސްޓުގައި ބޭއްވި ހަފުލާއެއްގައި، ލިޔުންތެރިޔާ އަދި ނޫސްވެރިޔާ ސޫޒަން މެކޭގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުންނެވެ.
އޮބާމާ ވިދާޅުވީ، މި މައްސަލަ ދެނެގަންނަން ޖެހެނީ ދެ ބައެއްގެ ތާރީހަށް ވެސް ބަލައިގެން ކަމަށެވެ. "ޔަހޫދީންނަށް އެތައް ހާސް އަހަރެއް ވަންދެން އަނިޔާ ލިބި، ތަފާތުކުރުންތަކާ ކުރިމަތިލައި، މަރާލެވުނުކަމީ ހަގީގަތެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"ހަމަ އެފަދައިން ދޮގުނުކުރެވޭނެ ކަމަކީ، އެ މީހުން އެހެން ބައެއްގެ ބިން ނަގައި، އިން ފަހަނައަޅައި ދިޔަކަން،" އޮބާމާ ވިދާޅުވިއެވެ. "އަދި އެ މީހުން ބުނީ، މިއީ އަނިޔާއެއް ކަމަށާއި އެ މީހުންގެ ބިން އަނބުރާ ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ."
އޭނާ ވިދާޅުވީ، މި ހާލަތުން ސަލާމަތްވުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ޒިންމާއެއް އޮތީ ބާރުގަދަ ފަރާތަށް ކަމަށެވެ. އިސްރާއީލުން ދެކޭ ގޮތަކީ މިހާރު އެއީ ސަރަހައްދުގެ އެންމެ ބާރުގަދަ، އެންމެ ޓެކްނޮލޮޖީ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމު ކަމުގައިވާނަމަ، "ކުރު މުއްދަތަކަށް އެކަން ކާމިޔާބުވެދާނެ، އެކަމަކު އެ ގޮތުގައި ދެމިތިބޭނަމަ އަހުލާގީ ހަމަ ގެއްލޭނެ" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
މިހާރުގެ އިސްރާއީލް ސަރުކާރާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، ފަލަސްތީނުގެ 7 މިލިއަން މީހުން އެހެން ތަނަކަށް ނުދާނެކަން ގަބޫލުކުރުމަކީ އެ ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށެވެ.
ފަލަސްތީނު މީހުން ވެސް، އިސްރާއީލަކީ ބާރުގަދަ ގައުމެއް ކަމަށާއި އިސްރާއީލް މީހުން ވެސް އެހެން ތަނަކަށް ނުދާނެކަން ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް އޮބާމާ ވިދާޅުވިއެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު 7 ގައި ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާއާ ބެހޭ ގޮތުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، "ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނައުމަށް އެންމެ ނުފެތޭ ގޮތަކަށް ކަމެއް ރޭވުމަށް މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް، އެއަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ނުރޭވޭނެ" ކަމަށެވެ.
ސުލްހައިގެ އުންމީދާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، "ކުރު މުއްދަތުގައި އަހަރެން ބޭނުންވާ ވަރަށް އުންމީދެއް ނެތް" ކަމަށެވެ. އެގޮތަށް ވިދާޅުވީ ޣައްޒާގައި ހިނގާދިޔަ ކަންކަމާއި އިސްރާއީލްގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކަށް އިޝާރާތްކުރައްވަމުންނެވެ.
އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވީ އިސްރާއީލްގެ ކަނާތުފިޔައިގެ ބާރުތައް ވަރުގަދަވުމާއި، ވަޒަންވެރިކުރުވުމުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ހުޅަނގު އައްސޭރީގެ ހާލަތު ބަދަލުކުރަމުންދިއުމާއި، ޣައްޒާގައި ރައްޔިތުން އުފުލަމުންދާ ތަކުލީފުތަކާއި، އޮކްޓޫބަރު 7 ގެ ފަހުން އިސްރާއީލްގެ ތެރޭގައި ވިސްނުން ހަރުކަށިވުމެވެ. "މިއީ އަހަންނަށް ހިތްދަތިކަމެއް، އަދި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ހިތްދަތިވާން ޖެހޭނެ ކަމެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
ބެލްފާސްޓަށް ކުރެއްވި ދަތުރުގައި ކުރިން އޮބާމާއަށް ވަނީ ކުއީންސް ޔުނިވާސިޓީ ބެލްފާސްޓުން ޝަރަފުވެރި ޑޮކްޓަރޭޓެއް ދީފައެވެ. އެތަނުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން އޭނާ ވަނީ އުތުރު އަޔަލެންޑުގެ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަށް ތައުރީފުކުރައްވައިފައެވެ. "ގުޑް ފްރައިޑޭ އެގްރީމަންޓަކީ، ކުރީގެ ޒަހަމްތައް އެއްފަރާތްކޮށް ސުލްހަ ހިޔާރުކުރުމުން ވެދާނެ ގޮތް ދައްކުވައިދޭ ރީތި މިސާލެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި "ސުލްހައާއި ޑިމޮކްރަސީއަކީ އަމިއްލައަށް ވެދާނެ އެއްޗެއް ނޫން، އެއީ ތަކުރާރުކޮށް ހިޔާރުކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
ބެލްފާސްޓަކީ އޮބާމާގެ ތިން ސިޓީގެ ދަތުރުގެ ފުރަތަމަ މަންޒިލެވެ. ގްލާސްގޯ އަދި މެންޗެސްޓާ ވެސް މި ދަތުރުގައި ހިމެނެއެވެ.
އޮބާމާގެ ވާހަކަތައް އިސްރާއީލްގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ދޮގުކުރެއްވީ ހުކުރު ދުވަހު އާންމުކުރެއްވި ވީޑިއޯއެއްގައެވެ. އެއީ "ހިތާމަހުރި ވާހަކައެއް" ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"ޔަހޫދީންނަކީ އަހަރެމެންގެ ކާބަފައިންގެ ބިމުގައި ބޭރުން އިސްތިއުމާރުކުރާ ބައެއް ނޫން،" ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެމެންގެ ތާރީހަކީ އިސްތިއުމާރީ މަޝްރޫއެއް ނޫން. އަހަރެމެންގެ ބިމަކީ ވަގަށް ނެގި ބިމެއް ނޫން. މިއީ އަހަރެމެންގެ ވަޒަން."
ސުލްހައަށް އޮތް ހުރަހަކީ އިސްރާއީލް ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ ސަރަހައްދުގެ ދުޝްމަނުން ކަމަށް ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި "ކުށްހީއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާ ސުލްހަ، މެދުއިރުމަތީގެ ހަގީގަތުގެ ހިލަތަކުގައި ޖެހި ފުނޑުފުނޑުވެގެންދާނެ" ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.