ފުވައްމުލަކު މެދު ދާއިރާގެ ޕީއެންސީ މެންބަރު ފަޒާދު މި ބިލު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އަށް ހުށަހެޅީ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުންނެވެ. މިއީ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާ މުދާ ހިފެހެއްޓުމާއި ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް ހެދުމަށް ހުށަހަޅާ ބިލެކެވެ.
ރިޕޯޓުގައި ބިލަށް ހަވާލާދީ ބަޔާންކުރާގޮތުން، މީހަކުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުނުވިޔަސް، މުދަލަކީ ކުށް ކޮށްގެން ހޯދާ މުދާކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުކޮށްދެވޭނަމަ މަދަނީ އަމުރުތަކުގެ މަގުން އަމަލު އެޅޭނެއެވެ. އެ މަގުން މުދާ ހިފެހެއްޓުމުގެ ނުވަތަ ދައުލަތަށް ނެގުމުގެ އިހުތިޔާރު ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލްއަށް ދިނުން ބިލުގައި ހިމެނެއެވެ.
ސިވިލް ރިސްޓްރެއިންޓް އަމުރުގެ ބޭނުމަކީ މުދާ ބޭނުންކުރުން، ބަދަލުކުރުން ނުވަތަ ފޮރުވުން ހުއްޓުވުމެވެ. ސިވިލް ފޯފީޗާ އަމުރަކީ މުދާ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ބޭނުންކުރާ މަގެވެ. އެހެންކަމުން، މުދާ ހިފެހެއްޓުމާއި އެ މުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން ދައުލަތަށް ބަދަލުކުރުމަކީ ދެ ތަފާތު އަމަލެވެ.
ރިޕޯޓުގައި އިސްތިސްނާ ހާލަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ދައްކާފައިވަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ މަރުވުން، ފިލައިގެން އުޅުން އަދި ދައުވާކުރުން ނާދިރުވުމުގެ ސަބަބުން ދައުވާ ކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތުމެވެ. މި ހާލަތްތަކާ ގުޅޭ ޝަރުތުތަކުގެ ފުރިހަމަ ތަފްސީލު ފޯރުކޮށްދީފައިވާ މައުލޫމާތުގައި ނެތެވެ.
ކުށް ސާބިތުވުމަށްފަހު މުދާ ނެގުމުގެ ފޯފީޗާ އަމުރަށް ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލް އެދެންޖެހޭނީ ހައިކޯޓުގައި ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކުރެއެވެ. އެފަދަ އަމުރަކާއެކު މުދަލުގެ މިލްކުވެރިކަން ދައުލަތަށް ބަދަލުވުން ބިލުގައި ހިމެނެއެވެ.
ބިލުގެ ދާއިރާގައި މަނީ ލޯންޑަރިން، ޓެރަރިޒަމް އަދި އެކަމަށް ފައިނޭންސްކުރުން، މީހުން މެރުން، ކޮރަޕްޝަން އަދި އިންތިޒާމުވެގެން ކުރާ ބޮޑެތި ކުށް ހިމެނެއެވެ. މަސްތުވާތަކެތި، މީހުން އަދި ހަތިޔާރު ޓްރެފިކްކުރުން، ޖިންސީ ބޭނުން ހިފުން އަދި މާކެޓާ ގުޅޭ ބައެއް މާލީ ކުށްތައްވެސް އެ ދާއިރާގައިވެއެވެ.
ޓެކްސް ނުދެއްކުމުގެ ކުށްތަކަށް ބިލުގައި ދައްކާ މިންގަނޑަކީ 500،000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ އަދަދެކެވެ. ވައްކަން، ފޭރުން، ހިޔާނާތް، ވަގަށް ނެގި ތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން އަދި މުދާ ސްމަގަލްކުރުމުގައި އެ މިންގަނޑަކީ 100،000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތީގެ އަދަދެކެވެ.
ހިފެހެއްޓޭ މުދާ ބެލެހެއްޓުމާއި، ބޭރު ގައުމުތަކާ އެކުގައި މުދާ ހިފެހެއްޓުމަށް އަމަލު އެޅުމުގެ އުސޫލުތައްވެސް ބިލުގައި ހިމެނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ދިވެހިންނާއި ބިދޭސީންނަށާއި، ބޭރުގައި އުޅޭ ދިވެހިންނަށް ގާނޫނު ހިންގުން ހުށަހަޅާއިރު، ބޭރުގެ މުދަލާއި ފަރާތްތަކަށްވެސް ވަކި މިންވަރަކަށް ހިންގުން ހިމެނެއެވެ.