ޖިނާއީ ޤާނޫނަށް ގެންނަން ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހުތަކުގައި ޤަތުލުޢާންމު ހިންގުމާއި، ދައުލަތަށް ހިޔާނަތްތެރިވުމާއި، ދައުލަތުގެ އިޤްތިޞާދީ ރައްކާތެރިކަމަށް ނުރައްކާވާ އަމަލުތައް ޖިނާއީ ކުށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި، އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފު ކުށްތަކުގެ އަދަބު ބޮޑުކުރަން ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.
މަޖިލީހުގެ ރެކޯޑުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، 20/2026/ބ-34 ނަންބަރުގެ މި ބިލު ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާފައިވަނީ މާފަންނު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރު ޢަބްދުއްލާ ރިފާއުއެވެ. މި ބިލު ހިމަނާފައިވަނީ މި އަހަރުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ 10 ވަނަ ޖަލްސާގެ އެޖެންޑާގައެވެ.
ހިޔާނަތްތެރިވުމާއި އިޤްތިޞާދީ ރައްކާތެރިކަން
ބިލުގައިވާ ގޮތުން، ރާއްޖެއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރުމާއި، ރާއްޖެއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރާ ފަރާތަކާ ގުޅުމާއި، ރާއްޖޭގެ ދުޝްމަނަކާ އެއްބައިވެ، ރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އެފަދަ ފަރާތަކަށް އެހީތެރިވުމަކީ ދައުލަތަށް ހިޔާނަތްތެރިވުމެވެ.
ބިލުގައި ދުޝްމަނުންގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތަށް ގެއްލުންވާ އަމަލުތައް ކުރާ ބިދޭސީންނާއި، އެފަދަ އަމަލުތަކުގައި އެމީހުންނާ ބައިވެރިވާ ދިވެހިންނެވެ.
ވަކި ބާބެއްގައި، ނަތީޖާ އެނގިހުރެ ނުވަތަ ނަތީޖާއަށް ފަރުވާކުޑަކޮށް، ޤައުމީ އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ އަމަލެއް ގަސްތުގައި ކުރުމަކީ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް، މުހިންމު ޚިދުމަތްތަކާ ގުޅުންހުރި ބިނާކުރުންތަކާއި ކޮމްޕިއުޓަރު ނިޒާމުތަކަށް ގެއްލުންދިނުމާއި، މުހިންމު ޚިދުމަތްތައް ހުއްޓުވުމާއި، ދައުލަތަށް ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ދާއިރާއެއްގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުވައިގެން އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުން ބިލުގައި ހިމެނެއެވެ.
ޤަތުލުޢާންމު
ޤަތުލުޢާންމުގެ ކުށް ހުއްޓުވުމާއި އަދަބު ދިނުމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މުޢާހަދާއާ ދިވެހި ޤާނޫނު އެއްގޮތް ކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ގަތުލުޢާންމާ ބެހޭ ބާބެއް ވެސް ބިލުގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ. ރާއްޖެއަކީ އެ މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. ޤައުމިއްޔަތު، ނަސްލު، ކުލަ ނުވަތަ ދީނުގެ ބުނިޔާދުގައި ވަކިވާ ބަޔަކު މަރާލުމާއި، އެމީހުންނަށް ބޮޑު ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ގެއްލުމެއް ދިނުމާއި، އެ ބައި ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި، ދަރިން ލިބުން ހުއްޓުވުމާއި، ކުޑަކުދިން ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް އެހެން ބަޔަކަށް ބަދަލުކުރުން މީގައި ހިމެނެއެވެ. ޤަތުލުޢާންމު ހިންގުމަށް ސީދާ އަދި ޢާންމުކޮށް ހިތްވަރުދިނުމަކީވެސް ކުށެކެވެ.
މި ކުށްތަކަކީ ޖަލު އަދަބު ލިބޭ ފުރަތަމަ ދަރަޖައިގެ ޖިނާއީ ކުށްތަކެވެ. އެއިން ކުށެއް ސާބިތުވާ މީހަކު ދުވަހަކުވެސް ދައުލަތުގެ އިސް ވަޒީފާއަކަށް ނުވަތަ ޢާންމު މަޤާމަކަށް އައްޔަނުނުކުރެވޭނެއެވެ.
ބަންޑާރަނައިބު އަޙްމަދު އުޝާމް 26 އޮކްޓޫބަރުގައި އެކްސްގައި ލިޔުއްވި ލިޔުމެއްގައި ވިދާޅުވީ، 1984 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް 24ގައި ރާއްޖެ އެ މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވި ނަމަވެސް، މުޢާހަދާއިން ލާޒިމުކުރާ ޤާނޫނެއް އަދިވެސް ނުހަދާ ކަމަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ގަތުލުޢާންމާ ގުޅޭގޮތުން ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޢަދާލަތު ކޯޓުގައި ރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ދައުވާތަކަށް އަސަރުކުރެވިދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ ގެމްބިއާއިން މިޔަންމާއާ ދެކޮޅަށް އަދި ސައުތު އެފްރިކާއިން އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ރައްދުކުރި މައްސަލަތަކެވެ.
މި އިސްލާހުތައް ޤާނޫނަކަށް ވާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް، ތަޞްދީޤުކުރުމުންނެވެ.