އޯއީސީޑީން 3 ނޮވެމްބަރު 2026 ގައި ޝާއިޢުކުރި ޕިއަރ ރިވިއު ރިޕޯޓެއްގައި، ގްލޯބަލް ފޯރަމް އޮން ޓްރާންސްޕޭރެންސީ އެންޑް އެކްސްޗޭންޖް އޮފް އިންފޮމޭޝަން ފޯރ ޓެކްސް ޕާޕަސަސް އިން ވަނީ، އެދުމުން މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން "ލާޖްލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް" ވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.
މި ރޭޓިންގގެ މާނަ
ގްލޯބަލް ފޯރަމުން ބޭނުންކުރަނީ ހަތަރު ދަރަޖައެއް އެކުލެވޭ މިންގަނޑެކެވެ؛ އެއީ: ކޮމްޕްލަޔަންޓް، ލާޖްލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް، ޕާޝަލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް އަދި ނޮން-ކޮމްޕްލަޔަންޓް އެވެ. "ލާޖްލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް" އަކީ ދެވަނަ ދަރަޖައެވެ. މި މިންގަނޑުގައި ބަލަނީ، ޤައުމެއްގައި މިލްކުވެރިކަމާއި، އެކައުންޓިންގ އަދި ބޭންކިންގ މަޢުލޫމާތު ބަލަހައްޓާތޯއާއި، އެ ޤައުމެއްގެ ޓެކްސް އިދާރާއަށް އެ މަޢުލޫމާތު ލިބެން ހުރޭތޯ އަދި އެދުމުން ބައިވެރި ޤައުމުތަކާ އެ މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރެވޭތޯއެވެ.
10 ދާއިރާއަކުން ރާއްޖެއަށް ލިބުނު މާކްސް
ކޮމްޕްލަޔަންޓް (ހަ ދާއިރާއެއް): މަޢުލޫމާތު ލިބިގަތުން، އެންގުމާއި އިސްތިއުނާފު ކުރުން، މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުންތައް، ބައިވެރިންގެ ވިއުގަ، ސިއްރު ހިފެހެއްޓުން، އަދި ޙައްޤުތަކާއި ރައްކާތެރިކަން.
ލާޖްލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް (ތިން ދާއިރާއެއް): އެކައުންޓިންގ މަޢުލޫމާތު، ބޭންކިންގ މަޢުލޫމާތު އަދި މަޢުލޫމާތު ހަރުދަނާކަމާއެކު ބަދަލުކުރުން.
ޕާޝަލީ ކޮމްޕްލަޔަންޓް (އެއް ދާއިރާއެއް): މިލްކުވެރިކަމާއި ކާކުކަން އަންގައިދޭ މަޢުލޫމާތު ލިބެން ހުރުން.
މައިގަނޑު ލަފާތައް
މި ރިޕޯޓުގެ މައިގަނޑު ލަފާތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ބެނެފިޝަލް އޯނަރޝިޕް މަޢުލޫމާތާ (ކުންފުންޏެއްގެ އެންމެ ފަހުގެ ޙަޤީޤީ މިލްކުވެރިޔަކީ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލް އޮތް ފަރާތަކީ ކާކުކަން އެނގުމާ) ގުޅޭގޮތުންނާއި، މި ޤަވާޢިދުތައް ޢަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒުކުރެވޭ ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. އެގޮތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ އުނިކަންތައްތަކަކީ:
ބެނެފިޝަލް އޯނަރުން ދެނެގަންނާނެ ގޮތުގެ އިރުޝާދެއް ނެތުން
ބަދަލެއް ގެންނަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިނުވި ނަމަވެސް، ބެނެފިޝަލް އޯނަރުންގެ މަޢުލޫމާތު އަދާހަމަކުރަންޖެހޭ ވަކި މުއްދަތުތަކެއް ކަނޑައެޅިފައި ނެތުން
ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސްގެ ފަރާތުން ބެލެހެއްޓުން ކުޑަވުމާއި، މަނީ ލޯންޑްރިންގ ހުއްޓުވުމުގެ ޒިންމާތައް އެއްހަމައެއްގައި ސުޕަވައިޒް ނުކުރެވުން
ހަރަކާތްތެރިނުވާ (އިންއެކްޓިވް) ކުންފުނިތަކުގެ ސަބަބުން، މަޢުލޫމާތު ލިބެން ހުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވުން
ވިޔަފާރިއެއް އުވާލުމަށްފަހު، ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ރެކޯޑުތައް ހުރިހާ ފަހަރަކު ނުބެލެހެއްޓުން
މިހާތަނަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް
ދިވެހިރާއްޖެ ގްލޯބަލް ފޯރަމްއާ ގުޅުނީ 2016 ގައެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރު، ކުންފުންޏާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް ބެނެފިޝަލް އޯނަރޝިޕާ ގުޅޭ މާއްދާތައް އިތުރުކުރެވި، ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ބިޒްނަސަސް އިން ވަނީ މަރުކަޒީ ރަޖިސްޓްރީއެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. އަދި އެޕްރީލް 2026 އިން ފެށިގެން، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތައް ޓެކުހަށް ރަޖިސްޓްރީވާއިރު މި މަޢުލޫމާތު ޓެކްސް އިދާރާއަށް ހުށަހެޅުން ވަނީ ލާޒިމުކޮށްފައެވެ.
ޢަމަލީ ގޮތުން މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުން
ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ 156 ޤައުމަކާއި/ސަރަޙައްދަކާއެކު މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމުގެ އެއްބަސްވުންތައް ހަދާފައެވެ. އަދި މިހާރު ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން 148 ބައިވެރިއަކާއެކު މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވެއެވެ. ރާއްޖެއިން އެހެން ޤައުމުތަކަށް މަދު އެދުންތަކެއް ފޮނުވާފައިވީ ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް އެއްވެސް ޤައުމަކުން ރާއްޖެއަށް މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް އެދިފައެއް ނުވެއެވެ. މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމަށް ޚާއްޞަ ޔުނިޓަކާއި އުޞޫލުތައް އެކުލަވާލާފައިވީ ނަމަވެސް، ޢަމަލީ މައިދާނުގައި އޭގެ ނަތީޖާ ފުރިހަމައަށް ވަޒަންކުރެވިފައި ނުވާތީ، އެކަން މޮނިޓަރ ކުރުމަށް ރިޕޯޓުގައި ރާއްޖެއަށް ވަނީ ލަފާދީފައެވެ.
ދެން ވާނީ ކިހިނެއް؟
މި ރިވިއުގައި ބަލާފައިވަނީ 1 އޮކްޓޫބަރު 2022 އިން 30 ސެޕްޓެމްބަރު 2025 ގެ ނިޔަލަށެވެ. އަދި ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ބަލާފައިވަނީ 14 އޮގަސްޓް 2026 އާ ހަމައަށެވެ. ގްލޯބަލް ފޯރަމްގެ ޕިއަރ ރިވިއު އެންޑް މޮނިޓަރިންގ ގްރޫޕުން މި ރިޕޯޓު ފާސްކުރީ 30 ސެޕްޓެމްބަރު 2026 ގައެވެ. އަދި ގްލޯބަލް ފޯރަމުން މި ރިޕޯޓު ރަސްމީކޮށް ބަލައިގަތީ 30 އޮކްޓޫބަރު 2026 ގައެވެ. އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށްފައިވާ މޮނިޓަރިންގ އުސޫލުގެ ދަށުން، ހުށަހެޅުންތައް ތަންފީޒުކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަމިއްލަ އިވެލުއޭޝަން ރިޕޯޓެއް (ސެލްފް-އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓެއް) ދިވެހިރާއްޖެއިން އެ ގްރޫޕަށް ފޮނުވަންޖެހޭނެއެވެ.